Ankilozan Spondilitte Egzersiz Neden Tedavinin Merkezinde?

Ankilozan spondilit, omurgayı ve leğen kemiğiyle omurganın birleştiği sakroiliak eklemleri etkileyen iltihaplı bir romatizmal hastalıktır. Tedavisi iki ayak üzerinde durur: iltihabı baskılayan ilaç tedavisi ve hareketliliği koruyan egzersiz. İkisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

Neden egzersiz bu kadar önemli?

Hastalığın seyrinde omurlar zamanla birbirine kaynayabilir. Bu süreçte omurganın hangi pozisyonda sertleştiği, kişinin hayatının geri kalanını doğrudan belirler. Öne eğik bir pozisyonda sertleşen omurga; yürümeyi, araç kullanmayı ve karşıdan bakmayı kalıcı olarak zorlaştırır.

Düzenli egzersiz, bu süreci dik bir hizada karşılamayı hedefler. Egzersizin buradaki rolü "iyi gelmek" değil, geri dönüşü olmayan bir kaybı önlemektir.

Ayırt edici belirti: sabah tutukluğu

Mekanik bel ağrısı hareketle artar, istirahatle azalır. İltihaplı bel ağrısında tablo terstir:

• Sabahları 30 dakikadan uzun süren tutukluk
• Gece yarısı ağrıyla uyanma, kalkıp dolaşınca rahatlama
• Hareketle azalan, istirahatle artan ağrı
• 40 yaş altında sinsi başlangıç

Bu tablo varsa değerlendirme romatoloji ile birlikte yürütülmelidir.

Programda neler var?

Omurga hareketliliği. Boyun, sırt ve bel için her yöne hareket çalışmaları. Günlük ve kısa olması, haftada bir uzun seanstan daha değerlidir.

Göğüs kafesi genişlemesi. Hastalık kaburga eklemlerini de tutabilir ve nefes kapasitesini düşürebilir. Solunum egzersizleri programın standart parçasıdır.

Postür çalışması. Sırt ekstansörlerinin kuvvetlendirilmesi, öne eğilme eğilimini dengeler.

Kuvvet çalışması. Uygun dozda direnç çalışması hem kemik sağlığını korur hem yorgunluğu azaltır.

Yüzme ve yürüyüş. Eklem yükü düşük, hareketlilik kazancı yüksektir.

Alevlenme döneminde ne yapmalı?

Şiddetli alevlenmede program durdurulmaz, hafifletilir. Tam durma tutukluğu artırır. Yoğunluk düşürülür, hareketlilik çalışmaları korunur, kuvvet bileşeni geçici olarak azaltılır.

Ne beklemeli?

Egzersiz hastalığı ortadan kaldırmaz. Ama düzenli çalışan kişilerde sabah tutukluğunun kısaldığı, ağrının azaldığı ve hareketliliğin daha uzun süre korunduğu tutarlı biçimde gösterilmiştir. Kritik kelime düzenli: haftalarca ara verilen program etkisini kaybeder.

Fzt. Aydın Ali ankilozan spondilitte programı kişinin hastalık evresine ve günlük hayatına göre kurar; süreç romatoloji takibiyle birlikte yürür.